×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

false
true
true
آیا نظم عالم می‌تواند دلیلی بر وجود خدا باشد؟

اختصاصی ارجا نیوز

اولین برهان و ساده ترین برهانی که بر اثبات خداوند متعال بیان شده، برهان نظم است؛ این برهان از قدیمی‌ترین براهین اثبات وجود خداست، که متکلمین مسلمان با توجه به آیات قرآن آن را تبیین نموده‌اند.

انسان‌ها از قدیم الایام با مشاهده پدیده‌های منظم و هماهنگ به این فکر افتادند که این نظم و هماهنگی موجودات معلول چیست؟ آیا خود اجزاء با همکاری همدیگر این نظم را پدید آوردند، یا این‌که ناظمی حکیم و با تدبیر، چنین ساختار منظمی را پدید آورده است.

خلاصه این برهان این است :

عالم منظم است و اجزای آن با هم به صورت کاملا منظم در تعامل‌اند، لذا عقل بشری می‌گوید این نظم موجود در عالم، بدون شک، مخلوق ناظمی با شعور، علم و درایت بوده است.

توضیح مطلب:

به طور کلی می توان مجموعه منظم را چنین تعریف کرد: «پدید منظم پدیده ایست که اجزای آن در کنار هم و در ارتباط با یکدیگر قرار گرفته باشند، که در مجموع هدف مشخصی را تعقیب کند»(۱) قطعا این دنیا با این عظمت دارای نظمی شگفت‌آور و در خور تحسین است. آمدن برف و باران و تبخیر دوباره آن، قرار گرفتن زمین در مدار خودش، حرکت زمین به دور خودش، فاصله دقیق زمین تا خورشید، حرکت ماه و ستارگان و هزاران مثال دیگر همه و همه گویای وجود نظم در عالم است.
لذا عقل بشری سوال می کند که واقعا ناظم چنین نظم عجیبی کیست؟ آیا خود ماده می تواند ناظم خودش باشد؟ ماده‌ای که هیچ شعور و علمی ندارد؟ آیا این‌ نظم بیان‌کننده وجود یک ناظم کاملا با شعور و صاحب عقل و درایت، فراتر از عالم ماده نیست؟

بیان تفصیلی این استدلال:

برای تقریر این برهان ۴ مقدمه لازم است:

۱-خارج از ذهن انسان جهانی وجود دارد که دارای موجودات طبیعی و واقعی است، و آن‌چه در ذهن است در واقع انعکاس اشیاء خارج در ذهن بشر است؛ به طور خلاصه اینکه در خارج از ذهن واقعیتی هست.

۲-این موجودات منفک از هم نیستند و با هم در ارتباطند، و علوم طبیعی ثابت کرده میان آن‌ها یک رابطه و نظم خاص و ناگسستنی بر قرار است.

۳-اصل علیت؛ مراد ما از این اصل این است که هر چیزی که در عالم و جهان پیرامون خود می بینیم، باید دارای علت و فاعلی باشد که آن را به وجود آورده باشد، چرا که به وجودآمدن یک معلول و یک حقیقت امکانی، بدون علت و از روی تصادف ممکن نیست. این مطلب نیاز به استدلال ندارد و فطری است، چرا که هر عقل سلیمی به راحتی اقرار می کند معلول بدون علت محال است.

۴-دلالت وجود اثر بر وجود مؤثر؛ یعنی همان‌طور که معلول گویای علت خود است، اثر تیز گویای مؤثر خود می‌باشد و از خصوصیات او حکایت می کند.

در رابطه با این عالم دو نظریه را می توان مطرح کرد؛ یکی اینکه: عالمی که این‌چنین منظم است، دارای فاعلی ذی شعور و عالم و با درایت باشد، که با توجه به علم و درایت خود این نظم را در بین موجودات ایجاد کرده باشد.

حالت دوم اینکه: خود عالم ماده خالق این نظم باشد و خود، به خود نظم داده باشد.

از این مقدمات می توان نتیجه گرفت: حالت دوم باطل است و تنها حالت اول امکان دارد. زیرا با توجه به مقدمه دوم این نظم علت می خواهد و با توجه به مقدمه چهارم خصوصیات معلول و اثر گویای خصوصیات علت و مؤثر خود است. این نظم موجود در عالم ماده گویای محاسبه دقیق و دقت نظر سازنده اوست که از علم و شعور علت خود حکایت می کند، و قطعا در ماده این علم و شعور وجود ندارد. لذا می توان نتیجه گرفت نظم موجود در عالم ماده نمی‌تواند حاصل خود ماده باشد. اساس این تقریر بر اصل علیت استوار است و این‌که «هر پدیده‌ای محتاج پدیدآورنده است» و چون «نظم» پدیده است، پس محتاج پدیدآورنده است؛ و چون نظم و سامان‌دادن به یک مجموعه نیازمند آگاهی و شعور است پس این ناظم دارای این ویژگی‌هاست.(۲)

در نتیجه:
به صورت منطقی می تونیم بگیم: عالم منظم است و هر نظمی ناظمی با شعور و علم و درایت لازم دارد؛ در نتیجه: عالم به یک ناظم صاحب شعور و فراتر از عالم ماده نیاز دارد.
——————
پی‌نوشت

۱-آیت الله خرازی؛ بدایعه المعارف؛ موسسه النشر الاسلامی؛ قم؛ ۱۴۲۸ق؛چاپ چهاردهم؛ج۱ ص۳۷٫

۲- – الإلهیات على هدى الکتاب و السنه و العقل‏؛ آیت الله سبحانى‏؛ المرکز العالمی للدراسات الإسلامیه؛ قم‏؛ ۱۴۱۲ ق‏ چاپ: سوم ج۱، ص۳۳-۶۱٫

false
false
false
false

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


true