×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

false
true
true
موحد واقعی کیست؟

یکی از اقسام توحید که در علم کلام بحث می شود «توحید در عبادت» است؛ به این معنا که عبادت و بندگی تنها و تنها باید برای خداوند متعال باشد، این اصلی است که بین تمام فرق اسلام مورد اتفاق است و تمام ادیان توحیدی بر آن تاکید دارند. یعنی همه آنها با این که در بسیاری از موارد اختلاف دارند، معتقدند: عبادت و تسلیم باید تنها برای خداوند متعال باشد، به حکم این که او مالک و سلطان عالم است و حق پرستش مختص به اوست.[۱]

قرآن نیز هدف از بعثت پیامبران را دوری از شرک بندگان در عبادت معرفی می کند و می فرماید: «وَ لَقَدْ بَعَثْنا فی‏ کُلِّ أُمَّهٍ رَسُولاً أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ اجْتَنِبُوا الطَّاغُوت‏[نحل/ ۳۶] میان هر امتی پیامبری را برانگیختیم تا به مردم بگوید خدا را بپرستید و از پرستش طاغوت دوری گزینید». همان طور که از این آیه شریفه بر می آید، توحید در عبادت مقیّد به فرقه، آیین یا دین خاصی نشده است و بر تمامی دین داران لازم است، تنها به عبادت و پرستش یک موجود در عالم بپردازند و آن موجود، تنها خداوند متعال است.

اصولا نمی توان فردی را موحد یا مسلمان خواند، مگر آن که اصل «ایاک نعبد و ایاک نستعین» را بپذیرد؛ هدف اساسی از اعزام پیامبران، گسترش این اصل است، زیرا مردم به مرور زمان از توحید فطری منحرف شده و به جای خدای واقعی، خدا نماها را پرستش می کردند؛ خداوند متعال نیز پیامبران را فرستاد تا مردم را به همان توحید فطری باز گردانند.

این توحید در واقع مربوط به نیت آدمی است؛ یعنی انسان باید تمام دستورات عبادی خود را به نیت اطاعت امر خداوند متعال انجام دهد و در واقع اخلاص در عمل داشته باشد، و هرگز عملی را به نیت غیر خدا انجام ندهد.

شهید مطهری(رحمه الله علیه) در این باره می فرماید: «توحید نظرى «دیدن‏» است و توحید عملى «رفتن‏». ایشان توحید در عبادت را چنین توصیف می کند: «توحید عملى یا توحید در عبادت، یعنى یگانه پرستى، به عبارت دیگر، در جهت پرستش حق، یگانه شدن. بنابراین، توحید عملى یا توحید در عبادت، یعنى تنها خدا را مطاع و قبله روح و جهت ‏حرکت ‏و ایده‏ آل قرار دادن، و طرد هر مطاع و جهت و قبله و ایده‏ آل دیگر، یعنى براى خدا خم و راست شدن، براى خدا قیام کردن، براى خدا خدمت کردن، براى خدا زیستن، براى خدا مردن، آن چنان که ابراهیم(علیه السلام) فرمود: «وجهت وجهى للذى فطر السموات و الارض حنیفا و ما انا من‏ المشرکین…ان صلوتى و نسکى و محیاى و مماتى لله رب العالمین‏لا شریک له و بذلک امرت و انا اول المسلمین.»[۲]

مقابل توحید در عبادت «شرک در عبادت» است، به این معنا که انسان عملی عبادی را به نیت غیر خدا انجام دهد، با توجه به این مطلب گاهی آدمی غیر خدا را موثر در عالم می داند، مانند مشرکین صدر اسلام که بت ها را می پرستیدند؛ در این صورت انسان مرتکب «شرک» می شود، و از جرگه اسلام خارج شده و مشرک محسوب می شود و با عقاید باطل از دنیا خواهد رفت.

اما گاهی آدمی در اعتقاد موحد است و معتقد است که تنها موثر در عالم، خداوند متعال است اما در مقام عبادت غیر خدا را نیز در عبادات خود شریک می داند و به نیت آنها عملی را انجام می دهد؛ در این صورت، او مرتکب «ریا» شده است، البته در روایات اسلامی بیان شده است که همین ریا نیز از مراتب نازل شرک به خداوند متعال است به طور مثال امام صادق(علیه السلام) می فرماید: «کُلُّ رِیَاءٍ شِرْکٌ إِنَّهُ مَنْ عَمِلَ لِلنَّاسِ کَانَ ثَوَابُهُ عَلَى النَّاسِ وَ مَنْ عَمِلَ لِلَّهِ کَانَ ثَوَابُهُ عَلَى اللَّه: تمام ریاها شرک هستند، هر کس عملی را برای غیر خدا انجام دهد، ثواب آن عمل بر مردم است؛ و هر کس برای خدا عملی را انجام دهد، ثواب آن بر عهده خداوند است».[۳]

در مورد اخلاص هم باید گفت: «اخلاص» به معنی خالص کردن، ویژه کردن، ارادت صادق داشتن است. بر اساس این معنی، مخلص کسی است، که طاعات عبادات و تمامی اعمال صالح خود را از هرگونه آلودگی و آمیختگی به غیر خدا خالص کرده، انگیزه ای جز تقرّب به درگاه خدا ندارد.

از این رو، فقط به او دل می بندد و تعریف و تکذیب دیگران، در نظرش یکسان است و هدف از عبادت، جلب رضایت خالق است نه کس دیگر. حضرت علی (علیه السلام) در این باره فرمود: «العباده الخالصه أن لا یرجو الرجل إلا ربه و لا یخاف إلا ذنبه: عبادت خالص آن است که مرد جز به پروردگارش امیدوار نبوده و جز از گناه خویش نهراسد».[۴]

———————————————————-
پی‌نوشت

[۱]. آیت الله سبحانی، الإلهیات على هدى الکتاب و السنه و العقل، ج‏۲، ص: ۸۵٫
[۲]. مرتضى مطهرى، مجموعه آثار، جلد ۲، ص ۱۰۶-۱۰۵٫
[۳]. شیخ کلینی، الکافی، ج۲، ص۲۹۳ (باب الریاء).
[۴]. غررالحکم، ص۱۹۹٫

false
false
false
false

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


true