×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

false
true
true
حقّ قانون‎گذاری از آن کیست؟(توحید در اطاعت)

یکی از سوالاتی که امروزه در جوامع مختلف بشری مطرح شده، این است که حق قانون گذاری و وضع قانون برای اداره جامعه، از آن کیست و آیا خود انسان به تنهایی می تواند از عهده این مهم برآید یا خیر؟

نظر اسلام و به خصوص مذهب تشیع این است که انسان هرگز به تنهایی نمی تواند از عهده این مهم برآید و این حق تنها و تنها مختص به ذات باری تعالی و خالق آسمان و زمین است؛ تنها اوست که حق دارد تمام بایدها و نبایدهای فردی و اجتماعی را تعیین کند.

برخی افراد فکر می کنند که دین تنها مختص به امور فردی و شخصی است و حوزه اجتماع و زندگی جمعی را در بر نمی گیرد، این تفکر کاملا اشتباه است، بلکه دین هم حوزه فردی و هم حوزه اجتماعی انسان را در بر دارد؛ به طور کلی می توان گفت: در تمام شئونات زندگی انسان، حق وضع قانون گذاری و تعیین باید ها و نباید ها تنها و تنها مختص به خداوند متعال است و بشر باید تمام تلاش خود را به کار گیرد تا دستورات الهی را در زندگی پیاده کند و با این کار به سعادت دنیا و آخرت نائل آید.

این اصل، یکی از مهم‌ترین اصول اسلام و قرآن است و آیات زیادی از قرآن بر آن دلالت دارد؛ از جمله این که می فرماید: «إِنِ الْحُکْمُ إِلاَّ لِلَّهِ أَمَرَ أَلاَّ تَعْبُدُوا إِلاَّ إِیَّاهُ [یوسف/۴۰] حکم تنها از آن خداست، فرمان داده که غیر از او، کسی را نپرستید». هم چنین فرمود: «وَ مَنْ لَمْ یَحْکُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِکَ هُمُ الْکافِرُونَ[مائده/ ۴۴] و آنها که به احکامى که خدا نازل کرده حکم نمی کنند کافر اند».

این مطلب در اصطلاح کلامی به «توحید در تشریع و قانون گذاری» معروف است؛ در این علم گفته می شود: از آن جا که قانون گذاری و تعیین وظایف افراد، نوعی ولایت بر آنان و تصرف در شئون آنهاست و از سوی دیگر ولایت و تصرف در امور جهان به حکم توحید در ربوبیت، مخصوص خداوند است، کسی جز او حق قانون گذاری و تعیین حقوق و تکالیف دیگران را ندارد.[۱]

اما دلیل این مطلب:

۱) علم و دانش بشر محدود است و نمی تواند تمام زوایای وجودی خود را دریابد و بر طبق آنها برای خود قانون وضع کند؛ اما خداوند متعال چون خالق بشر است به تمام زوایای زندگی بشر اگاه است و به راحتی می تواند برای او قانون وضع کند.

۲) انسان نسبت به آخرت هیچ علمی ندارد و هرگز نمی تواند سعادت و شقاوت خود را بیابد، اما خداوند متعال، خود خالق آخرت و انسان است و راه های سعادت و خوش‌بختی و یا شقاوت و بدبختی او را خوب می داند، لذا تنها و تنها اوست که می تواند از عهده این مهم برآید و برای بشر قانونی وضع کند، تا در سایه آن، انسان به سعادت دنیا و آخرت دست یابد.

لذا بر همین اساس، جامعه اسلامی و در راس آن «پیامبر» یا «امام معصوم» و در زمان غیبت، «ولی فقیه» می کوشد، دستورات خداوند متعال را به عنوان قانون در آورده و در جامعه پیاده کند. این نحوه حکومت نیز همان، حکومت خداوند متعال بر بندگان است که قرآن بر آن تاکید دارد.

——————————————————–

پی نوشت :
[۱]. الإلهیات على هدى الکتاب و السنه و العقل، ج‏۲، ص: ۸۲٫

false
false
false
false

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


true