×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

false
true
true
شناسنامه خداوند متعال(۳)

در اینجا به بررسی آیه سوم این سوره یعنی «لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ» می‌پردازیم؛ در این آیه خداوند متعال به رد عقاید یهود، نصاری و برخی از مشرکین می‌پردازد و می‌فرماید: خداوند حکیم نه خود، از موجود دیگری زاییده شده است و نه کسی از او زاییده می‌شود. خداوند با این آیه خط بطلانی می‌کشد بر عقاید تمام کسانی که برای خداوند متعال فرزند قائل شده‌اند.

نصارى «مسیح» را پسر خدا، و یهود «عزیر» را پسر او می‌دانستند قرآن در این باره می فرماید: «وَ قالَتِ الْیَهُودُ عُزَیْرٌ ابْنُ اللَّهِ وَ قالَتِ النَّصارى‏ الْمَسِیحُ ابْنُ اللَّهِ ذلِکَ قَوْلُهُمْ بِأَفْواهِهِمْ یُضاهِؤُنَ قَوْلَ الَّذِینَ کَفَرُوا مِنْ قَبْلُ قاتَلَهُمُ اللَّهُ أَنَّى یُؤْفَکُونَ[توبه /۳۰] یهود گفتند: عزیر پسر خدا است؛ و نصارى گفتند: مسیح پسر خدا است؛ این سخنى است که با زبان خود می‌گویند که همانند گفتار کافران پیشین است، لعنت خدا بر آن‌ها باد چگونه از حق منحرف مى‌‏شوند؟». مشرکان عرب نیز معتقد بودند که ملائکه دختران خدا هستند؛ قرآن در این باره نیز می فرماید: «وَ خَرَقُوا لَهُ بَنِینَ وَ بَناتٍ بِغَیْرِ عِلْمٍ[انعام -] آن‌ها براى خدا پسران و دخترانى به دروغ و از روى جهل ساختند».

اما دلیل این‌که چرا خدا زاد و ولد ندارد: ولادت، نوعى تجزى و قسمت‌پذیرى است، و به هر معنایى که تفسیر شود، بدون ترکیب، امکان ندارد؛ کسى که می‌زاید و چیزى از او جدا می‌شود، باید خودش داراى اجزایى باشد، و چیزى که جزء دارد محتاج به جزء خویش است. چون بدیهى است موجود مرکب از چند جزء، وقتى کامل است که آن چند جزء را داشته باشد، و خداى سبحان «صمد» است و هر محتاجى در حاجتش به او منتهى می‌گردد، و چنین کسى احتیاج در او تصور ندارد، او بی نیاز مطلق است، و این ترکیب و نیاز با خدایی او سازگاری ندارد. و اما این‌که چرا زاییده نشده: چون تولد چیزى از چیز دیگر، امکان ندارد مگر با احتیاج متولد به موجودى که از او متولد شود، و خداى تعالى «صمد» است، و کسى که صمد باشد احتیاج در او تصور ندارد.[۱]

از بعضى روایات استفاده می‌شود که تولد در آیه «لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ» معناى وسیع‌ترى دارد، و هر گونه خروج اشیاء مادى و لطیف را از او، و یا خروج آن ذات مقدس از اشیاء مادى و لطیف دیگر را نفى مى‏‌کند. این مطلب در نامه‏‌اى که امام حسین(علیه السلام) در پاسخ اهل «بصره» در تفسیر آیه «لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ» نوشتند موجود است؛ حضرت در تفسیر «لَمْ یَلِدْ» فرمودند: «چیزى از او خارج نشد، نه اشیاء مادى مانند فرزند، و نه سایر اشیایى که از مخلوقین خارج می‌شود (مانند شیر از پستان مادر) و نه چیز لطیف، مانند نفس، و نه عوارض گوناگون، مانند خواب و خیال و اندوه و حزن و خوشحالى و خنده و گریه و خوف و رجاء و شوق و ملالت و گرسنگى و سیرى، خداوند برتر از این است که چیزى از او خارج شود».

و نیز در تفسیر « لَمْ یُولَدْ» فرمودند: «برتر از آن است که او متولد از شى‏ء مادى و لطیف گردد … مانند خارج شدن موجوده زنده‌‏اى از موجود دیگر، و گیاه از زمین، و آب از چشمه و میوه از درختان، و خارج شدن اشیاء لطیف از منابعش، مانند دیدن از چشم، و شنیدن از گوش، و استشمام از بینى، و چشیدن از دهان، و سخن از زبان، و معرفت و تشخیص از دل، و جرقه آتش از سنگ».[۲]

مطابق این حدیث تولد معنى گسترده‌‏اى دارد که هر گونه خروج و نتیجه‌گیرى چیزى از چیزى را شامل مى‏‌شود، و این در حقیقت معنى دوم آیه است و معنى اول و ظاهر آن، همان بود که در آغاز گفته شد، بعلاوه معنى دوم با تحلیل روى معنى اول کاملا قابل درک است، زیرا اگر خداوند فرزند ندارد به دلیل آن است که از عوارض ماده بر کنار مى‏‌باشد. همین معنى درباره سایر عوارض ماده صادق است.[۳]

———————————————–

پی نوشت

[۱]. علامه طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج‏۲۰، ص: ۳۸۹٫
[۲]. شیخ صدوق، التوحید، ص۹۰٫
[۳]. آیت الله مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج‏۲۷، ص: ۴۴۲٫

false
false
false
false
  1. خخخخخخ

    با سلام اینکه در یک جلسه این همه مطلب کسی حوصله نداره بخواند هردفعه یک مطلب بیشتر نگذارید لطفا

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


true