×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

اخبار ویژه

امروز : سه شنبه, ۱ مهر , ۱۳۹۹  .::.   برابر با : Tuesday, 22 September , 2020  .::.  اخبار منتشر شده : 0 خبر
آیا «حمد و سپاس» فقط مخصوص خداوند متعال است؟

در ابتدای سوره حمد می‌خوانیم: «الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ: ستایش مخصوص خداوندى است که پروردگار جهانیان است». این آیه بیان می‌کند، حمد و سپاس تنها و تنها مختص به ذات پروردگار است؛ حال سوال این است که اگر حمد تنها مختص به پروردگار عالم است، آیا نباید از دیگران تشکر کرد، دیگران هر چند عمل درستی انجام دهند آیا مستحق حمد و ستایش نیستند؟

«حمد» در لغت عرب به معنى ستایش کردن در برابر کار یا صفت نیک اختیارى است، یعنى هنگامى که کسى آگاهانه کار خوبى انجام می‌دهد و یا صفتى را براى خود برمی‌گزیند که سر چشمه اعمال نیک اختیارى است، ما او را حمد و ستایش می‌کنیم. الف و لام در «الحمد» الف و لام «جنس» است و در این‌جا معناى عمومیت را می‌رساند، لذا چنین نتیجه می‌گیریم: که هر گونه حمد و ستایشی مخصوص خداوند متعال است که پروردگار جهانیان است.

در واقع این آیه، زبان تکوین را بیان می‌کند و می‌فرماید هر گونه حمد و ستایش و لو برای دیگران انجام شود، در واقع حمد و ستایش خداوند متعال است؛ این آیه در صدد بیان این نیست که تنها باید از خداوند متعال تشکر کرد و نسبت به غیر او بی‌اعتنا بود؛ بلکه بیان می‌کند که تنها خداوند متعال سزاوار حمد است، چون منشأ تمام خوبی‌ها و نیکی‌ها و زیبایی‌هاست، حتى هر انسانى که سر چشمه خیر و برکتى است، و هر پیامبر و رهبر الهى که نور هدایت را در دل‌ها می‌پاشد، هر معلمى که تعلیم می‌دهد، هر شخص سخاوت‌مندى که بخشش می‌کند، و هر طبیبى که مرهمى بر زخم جان‌کاهى می‌نهد، ستایش آن‌ها از ستایش خداوند متعال سرچشمه می‌گیرد، چرا که همه این مواهب در اصل از ناحیه ذات پاک او است و یا به تعبیر دیگر حمد این‌ها، حمد خدا، و ستایش این‌ها ستایشى براى او است؛ و نیز اگر خورشید نورافشانى می‌کند، ابرها باران می‌بارند، و زمین برکاتش را به ما تحویل می‌دهد، این‌ها نیز همه از ناحیه اوست، بنابراین؛ تمام حمدها به او بر می‌گردد.[۱]

دلیل دیگر این مطلب: برهان‌هاى عقلى بیان می‌کنند، معلول در ذاتش و در تمامى شئونش هیچ‌گونه استقلالی ندارد، و استقلالش تنها به خاطر علت است، و هر کمالى که دارد سایه ایست از کمالات علتش، پس اگر براى حسن و جمال حقیقتى باشد، کمال آن، و استقلالش از آن خداى واجب الوجود متعال است. براى این‌که اوست علتى که تمامى علل به او منتهى می‌شوند. ثنا و حمد نیز عبارت است از این‌که موجودی با وجود خودش کمال موجود دیگرى را نشان دهد و چون تمامى کمال‌ها به خداوند متعال ختم می‌شوند، پس حقیقت هر ثناء و حمدى به او برمی‌گردد.[۲]

اصولا توصیف «اللَّه» در این‌جا به «رَبِّ الْعالَمِینَ» در واقع از قبیل ذکر دلیل بعد از بیان مدعا است، گویى کسى سؤال می‌پرسد چرا همه حمد‌ها مخصوص خدا است، در پاسخ گفته می‌شود: براى این‌که او پروردگار جهانیان است؛ قرآن مجید می‌گوید: «الَّذِی أَحْسَنَ کُلَّ شَیْ‏ءٍ خَلَقَهُ[سجده/ ۷] خداوند کسى است که آفرینش هر چیزى را به بهترین صورت انجام داد» و نیز می‌فرماید: «وَ ما مِنْ دَابَّهٍ فِی الْأَرْضِ إِلَّا عَلَى اللَّهِ رِزْقُها[هود/ ۶] هر جنبنده‌اى در زمین است روزیش بر خدا است».

در نتیجه: تشکر لسانی از دیگران مانعی ندارد، اما باید دقت داشت چون برگشت تمام خوبی‌ها و نیکی‌ها به خداوند متعال است، و هر خوبی به او برمی‌گردد، تنها او سزاوار حمد و ستایش است. به این معنا که باید بدانیم همه حمدها در واقع به او برمی‌گردد و تنها او منشأ خوبی‌هاست.

———————————

پی‌نوشت
[۱]. تفسیر نمونه، ج‏۱، ص: ۲۹٫
[۲]. المیزان فی تفسیر القرآن، ج‏۱، ص: ۲۴٫

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
  •