×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

false
true
true
قهاریت خداوند متعال بر همه موجودات

«قهار» از ماده «قهر» به معنای غلبه کردن و گرفتن از بالاست؛ و «قهار» به معنای کسی است که بر تمام خلایق غلبه دارد.[۱] مرحوم طبرسی(رحمه الله علیه) در شرح آن می‌نوسید: «او خداوندی قهار است به این معنا که بر هر کاری توانا است و هیچ کاری برای او ممتنع نیست».[۲]

علامه طباطبایی(رحمه الله علیه) در تفسیر این اسم از اسماء الهی به نکته بسیار زیبایی اشاره می‌کند؛ ایشان معتقد است: قهاریت خداوند متعال به این معناست که او بر هر چیزی قاهر است و هیچ چیز بر او قاهر نیست؛ یعنی وجودی غیر مقهور دارد. و وقتی وجودی غیر مقهور باشد، پس هیچ حدی در او راه ندارد؛ زیرا اگر محدود باشد مقهور هم هست. لذا می‌توان از قهار بودن خداوند متعال، بی‌نهایت بودن و بدون حد و حدود بودن را استفاده کرد.

بنابراین، مقصود از این کلمه، این است که ذات مقدس الهى است حقیقتی است که بطلان در او راه ندارد؛ وجودی است که عدم و فناء در او راه نمی‌یابد. چنین وجودى ممکن نیست که حد محدود و امد ممدودى برایش فرض شود. زیرا هر محدودى پس از حدش معدوم می‌شود، و هر ممدودى بعد از امدش باطل، پس خداى تعالى ذاتى است غیر محدود، و وجودى است واجب و غیر متناهى.

حال با توجه به این مطلب می‌توان گفت: امکان ندارد صفتى برایش فرض شود که خارج از ذات و مباین با خود او باشد، چون اگر ذات او با صفاتش مغایر باشد، لازمه‌اش این است که ذاتش محدود باشد و در ذات، آن صفت وجود نداشته باشد. هم‌چنین امکان ندارد که میان صفات ذاتی او از قبیل علم و قدرت و حیات نیز مغایرت و جدایى فرض کرد؛ زیرا مغایرت در آن‌ها نیز باعث محدودیت می‌شود، چون وقتى مثلا علم غیر از قدرت و حیات باشد، باید علم محدود باشد و در ظرف قدرت و حیات وجود نداشته باشد، هم‌چنین است قدرت و حیات.

در نتیجه: خداى سبحان موجودى است که وجودش فى نفسه و ثبوتش بذاته است، و غیر او هیچ موجودى بدین صفت نیست، و او هر چه از صفات کمال که دارد عین ذاتش مى‏‌باشد، نه زائد بر آن، و خود صفاتش نیز زائد بر یکدیگر نیست بلکه عین هم هستند، پس او در عین این‌که علم است قدرت و حیات نیز هست. لذا خداى تعالى احدى الذات و الصفات است، یعنى در موجود بالذات بودن واحد است؛ هم‌چنین واحد در صفات است، یعنى هیچ صفتى که داراى حقیقت و واقعیت باشد تصور نمی‌شود، مگر این‌که عین ذات او است، پس او بر هر چیزی قاهر است و هیچ چیز بر او قاهر نیست. در نتیجه: خداى تعالى وجودى است بحت (خالص) و بسیط که به هیچ حدى محدود و به هیچ نهایتى منتهى نمی‌شود.[۳]

——————————————–

پی‌نوشت
[۱]. کتاب العین، ج۳، ص۳۶۵٫
[۲]. مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج‏۵، ص: ۳۵۸٫
[۳]. علامه طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج‏۱۱، ص: ۱۷۵٫

false
false
false
false

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


true