×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

false
true
true
انواع وحی از منظر قرآن کریم

اختصاصی ارجانیوز

نویسنده: حجت الاسلام محمد فرضی پور

خداوند تبارک و تعالی برای هدایت بشر رسولانی فرستاد تا دستورات او را به مردم ابلاغ کنند و از طریق «وحی» با آنان در ارتباط است.

از مجموع موارد استعمال «وحى» و مشتقات آن در قرآن کریم می‌توان نتیجه گرفت که وحى از سوى پروردگار دو گونه است: «وحى تشریعى» و «وحى تکوینى»؛ وحى تشریعى همان است که بر پیامبران فرستاده می‌شد، و گویای رابطه خاصى میان آن‌ها و خدا بود که مختص به انبیای الهی بوده و در بر دارنده دستورات الهى و حقایق معنوی و روحانی بوده است؛ اما وحى تکوینى در حقیقت همان غرائز و استعدادها و شرائط و قوانین تکوینى خاصى است که خداوند در درون موجودات مختلف جهان قرار داده است.[۱]

از قرآن کریم به دست می‌آید که «وحی تشریعی» به سه شکل انجام می‌گرفته است؛ قرآن در این رابطه می‌فرماید: «وَ ما کانَ لِبَشَرٍ أَنْ یُکَلِّمَهُ اللَّهُ إِلاَّ وَحْیاً أَوْ مِنْ وَراءِ حِجابٍ أَوْ یُرْسِلَ رَسُولاً فَیُوحِیَ بِإِذْنِهِ ما یَشاءُ إِنَّهُ عَلِیٌّ حَکِیمٌ (شوری- ۵۱): شایسته هیچ انسانى نیست که خدا با او سخن بگوید، مگر از طریق وحى، یا از وراء حجاب، یا رسولى می‌فرستد و به فرمان او آن‌چه را بخواهد وحى می‌کند، چرا که او بلند مقام و حکیم است».

از این آیه چنین بر می‌آید که راه ارتباط پیامبران با خدا منحصر به سه راه بوده است:

۱) القاى به قلب بدون واسطه شدن فرشته: در مورد بسیارى از انبیا بوده است، مانند حضرت نوح علیه‎السلام که قرآن راجع به او می‌فرماید: «فَأَوْحَیْنا إِلَیْهِ أَنِ اصْنَعِ الْفُلْکَ بِأَعْیُنِنا وَ وَحْیِنا (مومنون- ۲۷): ما به نوح وحى کردیم که کشتى را در حضور ما و مطابق فرمان ما بسازد».

۲) از پشت حجاب (سخن گفتن مستقیم خداوند متعال با آنان): آن‌گونه که خداوند متعال در کوه طور با موسى علیه‎السلام سخن می‌گفت؛ قرآن در این رابطه می‌فرماید: «وَ کَلَّمَ اللَّهُ مُوسى‏ تَکْلِیماً (نساء- ۱۶۴). برخی از مفسرین نیز «من وراء حجاب» را شامل رؤیاى صادقه نیز می‌دانند، مانند حضرت ابراهیم علیه‎السلام که خواب دید فرزند خود را قربانی می‌کند.

۳) از طریق ارسال رسول که همان فرشتگان الهی باشند: آن‌گونه که در مورد پیامبر اکرم صلی‎الله‎علیه‎وآله آمده «قُلْ مَنْ کانَ عَدُوًّا لِجِبْرِیلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلى‏ قَلْبِکَ بِإِذْنِ اللَّه(بقره- ۹۷): بگو کسى که دشمن جبرئیل باشد (دشمن خدا است) چرا که او به فرمان خدا قرآن را بر قلب تو نازل کرد».[۲]

با توجه به این آیات، وحی تشریعی یا وحی نبوت به سه شکل انجام می‌گرفته است: گاهی خود خداوند متعال بدون هیچ واسطه‌ای با پیامبران خود سخن می‌گفته است، مانند سخن گفتن خداوند با حضرت موسی علیه‎السلام؛ گاهی نیز با فرستادن جبرئیل امین بوده است، مانند نزول قرآن بر پیامبر اکرم صلی‎الله‎علیه‎وآله؛ گاهی هم به صورت خواب یا رویای صادقانه بوده است، مانند حضرت ابراهیم علیه‎السلام که قربانی کردن فرزند خود را در خواب دید.

نکته دوم این‌که: از بعضى از روایات استفاده می‌شود هنگامى که وحى بر پیامبر اکرم صلی‎الله‎علیه‎وآله از طریق فرشته نازل می‌شد، حال ایشان عادى بود، اما هنگامى که ارتباط مستقیم و بدون واسطه با خداوند متعال برقرار می‌گشت، پیامبر صلی‎الله‎علیه‎وآله سنگینى فوق العاده‌اى احساس می‌کرد، تا آن‌جا که گاه بی‌هوش می‌شد؛ چنان‌که در روایت نقل شده که از امام صادق علیه‎السلام پرسیدند: آن حالت مدهوشى که به پیامبر صلی‎الله‎علیه‎وآله به هنگام وحى دست می‌داد چه بود؟ حضرت فرمودند: «آن حالت در هنگامى بود که در میان او و خداوند متعال هیچ‌کس واسطه نبود و خداوند مستقیما بر او تجلى می‌کرد».[۳]

————————————–

پی نوشت
[۱]. تفسیر نمونه، ج‏۲۰، ص ۴۹۱٫
[۲]. تفسیر نمونه، ج‏۲۰، ص: ۴۸۷٫
[۳]. توحید صدوق، ص ۱۱۵٫

false
false
false
false

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


true