×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

false
true
true
معنای رجس در آیه تطهیر، عام است

اختصاصی ارجانیوز
نویسنده: حجه الاسلام محمد فرضی پور

قرآن کریم در سوره احزاب می‌فرماید: «إِنَّما یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیراً [احزاب/۳۳] خداوند فقط می‌خواهد پلیدى و گناه را از شما اهل بیت دور کند و کاملاً شما را پاک سازد». این آیه به صراحت از طهارت و پاک شدن عده‌ای خاص سخن می‌گوید.
راجع به این آیه چند سوال مطرح است، از جمله این‌که: منظور از این طهارت چیست؟

در پاسخ به سوال اول باید گفت علمای شیعه معتقدند:
کلمه «الرجس» مطلق است و با توجه به این‌که «الف و لام» آن الف و لام «جنس» است، هر گونه پلیدى و گناه را شامل می‌شود، چرا که گناهان همه رجس‌اند، و لذا این کلمه در قرآن به شرک، مشروبات الکلى، قمار، نفاق، گوشت‌هاى حرام و ناپاک و مانند آن اطلاق شده است؛ امّا همه این‌ها مصادیق رجس هستند و نباید معنای آن را محدود کرد؛ بلکه باید گفت معنای آن عام است و هر گونه خلاف شریعت را در بر می‌گیرد و لو این‌که از روی سهو و اشتباه باشد. بنابراین این‌که برخی از مفسّرین اهل سنّت «رجس» را تنها اشاره به شرک و یا گناهان کبیره‌ای هم‌چون «زنا» دانسته‏‌اند، درست نیست، زیرا هیچ دلیلى بر این محدودیت وجود ندارد.[۱]

در نتیجه «رجس» در آیه عام بوده و هرگونه پلیدی و آلودگی در عمل و اعتقاد و رفتار را در بر می‌گیرد، و این‌که آیه می‌فرماید خداوند متعال اراده کرده این آلودگی‌ها و پلیدی‌ها را از آنان برطرف کند، دلیل روشنی بر «عصمت» آنان است، یعنی خداوند متعال اهل بیت را از هر گونه آلودگی در عمل و رفتار و اعتقاد پاک می‌گرداند و همواره مواظب آنان است که بهترین دلیل بر عصمت اهل بیت است.

این اراده مستمر، اشاره به یک نوع امداد الهى است که اهل بیت را بر عصمت و ادامه آن یارى می‌دهد، در حقیقت مفهوم آیه همان چیزى است که در «زیارت جامعه» نیز آمده است «عصمکم اللَّه من الذلل و آمنکم من الفتن، و طهرکم من الدنس و اذهب عنکم الرجس، و طهرکم تطهیرا: خداوند شما را از لغزش‌ها حفظ کرد و از فتنه انحرافات در امان داشت، و از آلودگی‌ها پاک ساخت و پلیدى را از شما دور کرد، و کاملا تطهیر نمود». با این توضیح در دلالت آیه فوق بر مقام عصمت اهل بیت نباید تردید کرد.

حال اگر کسی بگوید: «رجس» در آیه به معنای گناه و معصیت است و خداوند متعال از اهل بیت می‌خواهد تنها دستورات الهی را رعایت کنند، نه به صورت اراده حتمی، بلکه به صورت اراده تشریعی. می‌گوییم: اولا: هیچ دلیلی بر این معنا در دست نیست؛ ثانیا: این تفسیر با ظاهر آیه سازگاری ندارد، زیرا آیه از لفظ «انما» استفاده کرده که اختصاص را بیان می‌کند که گویای این است که این حکم مختص به اهل بیت است، یعنی خداوند متعال اراده کرده تنها آن‌ها تطهیر شوند، در حالی‌که اگر به معنای اراده تشریعی و دستورات دین بگیریم، هیچ اختصاصی به آنان نخواهد داشت، چرا که خداوند متعال از همه مردم و به خصوص مسلمین جهان خواسته است که دستورات دین را رعایت کرده و گناه نکنند. پس این معنا با ظاهر آیه و حصر در آیه سازگاری ندارد.[۲]

در نتیجه: چون این آیه برای بیان شان و منزلت اهل بیت نازل شده و همه مردم نیز این آیه را فضیلتی برای اهل بیت می‌دانستند، باید نتیجه گرفت اولا: این حکم مختص به آنان است؛ ثانیا: مزیت و برتزی نسبت به سایر مردم را در بر دارید و آن فضیلت، همان اراده تکوینی و خواست خدا در پاک کردن و عصمت آنان هر از هرگونه پلیدی است که مختص به آنان بوده دیگران در آن شریک نیستند. اما اگر آیه را به اراده تشریعی و دستوری خداوند متعال معنا کنیم، هیچ فضیلی در آن نیست و مختص به اهل بیت هم نخواهد بود.

این نکته هم قابل ذکر است که این اراده الهی، منافاتی را اختیار آنان ندارد؛ زیرا خداوند چون می‌داند آن‌ها با اختیار خود هرگز گناه نمی‌کنند، با آن‌که توانایی انجام گناه را دارند، چنین اراده کرده است؛ پس این درجه و این امتیار، به خاطر لیاقت ذاتی خود آنان است؛ به عبارت دیگر چون خداوند متعال می‌داند آنان هرگز از روی اختیار گناه نمی‌کنند، درجه بالاتری از ایمان را به آنان عطا فرموده که همان عصمت از خطا و اشتباه است.

حال قضاوت با خواننده محترم است که خود راه درست را در پیش گیرد و بین این اقوال، هر کدام را بر پایه برهان و دلیل دانست، آن‌را بپذیرد و البتّه روز قیامت بر همان اساس بازخواست خواهد شد.

——————————–

پی‌نوشت
[۱]. تفسیر نمونه، مکارم شیرازى ناصر، دار الکتب الإسلامیه، تهران، ۱۳۷۴ ش، چاپ: اول، ج‏۱۷، ص ۲۹۸.
[۲]. المیزان فی تفسیر القرآن،  طباطبایى سید محمد حسین، دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسین حوزه علمیه قم، قم، ۱۴۱۷ ق، چاپ ۵، ج‏۱۶، ص ۳۱.

false
false
false
false
  1. ناشناس

    سلام حاج آقا؛با توجه به الف و لام ابتدای کلمه الرجس؛به نظرتون نمیشه گفت این آیه شامل پاک بودن اونها از هر پلیدی ظاهری و باطنی هست و نه فقط پلیدی باطنی؟

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


true