×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

اخبار ویژه

امروز : دوشنبه, ۱۶ تیر , ۱۳۹۹  .::.   برابر با : Monday, 6 July , 2020  .::.  اخبار منتشر شده : 0 خبر
مخالفت صحابه با پیامبر در موضوع حجّ تمتّع

اختصاصی ارجانیوز
نویسنده: حجه الاسلام محمد فرضی پور

در پست‌های قبلی[۱] به بیان مخالفت‌های اصحاب با پیامبر گرامی اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) پرداختیم؛ در این‌جا نیز یکی دیگر از مخالفت‌های یاران پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) با دستور صریح آن حضرت و احکام خداوند متعال در مورد حج را بیان خواهیم کرد.

این جریان مربوط به نحوه انجام «حج تمتع» است؛ در حج تمتع حاجی دو بار محرم می‌شود، یک بار برای انجام اعمال عمره و یک بار براب انجام اعمال حج؛ بدین شکل که شخص در میقات، به نیت عمره، احرام مى‏‌بندد، سپس به مکه مى‌‏آید و خانه کعبه را طواف مى‏‌کند، و بعد از سعى بین صفا و مروه، تقصیر مى‏‌کند و از احرام خارج می‌شود؛ یعنى تمام چیزهایى که به وسیله احرام بر وى حرام بود، دوباره بر وی حلال مى‏‌شود؛ و بعد از گذشت چند روز، مجددا از مکه احرام دیگرى می‌بندد و براى انجام اعمال حج به «عرفات» می‌رود، سپس، روانه «مشعر الحرام» شده و دیگر اعمال حج را انجام می‌دهد.

پس در حج تمتع دو بار احرام می‌بندیم و در بین آن دو احرام، تمام موارد حرام شده، از جمله روابط زناشویی، حلال می‌شود؛ علت این‌که این حج را «حج تمتع» نامیده‌اند، نیز همین است، «متعه» به معناى لذت است و حاجی مى‏‌تواند در آن ایامی‌که از احرام خارج می‌شود، از آن‌چه در احرام بر او حرام بوده، لذت ببرد.

برخی از اصحاب پیغمبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) بعد از نزول دستور این حج، و بیان آن توسط حضرت، به ایشان اعتراض کرده و با حالت عصبانیت گفتند: این چه حجی است که در بین آن می‌توان روابط زناشویی داشت؟ پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) در پاسخ فرمود دستور خداست، اما آن عده از اصحاب راضی نشده و هم‌چنان به اعتراض خود ادامه دادند.

اما اصل داستان از این قرار است:

رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) در «حجه الوداع» با تمام مومنین و مومنات، به قصد حج حرکت کردند؛ همه إحرام بستند و تلبیه گفتند، و به سوى مکه سرازیر شدند؛ ولى در منزل‌گاه «سرف» که در شش مایلى مکه است، رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) دستور داد که هر کس با خود قربانى آورده است، به همان قصد حج باقى باشد و تلبیه را به قصد حج بگوید، و هر کس با خود قربانى نیاورده، نیّتش را از حج به عمره برگرداند و تلبیه بگوید.

رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) شتری که برای قربانى بود را همراه داشت، لذا به قصد حج باقى بود، و تلبیه را به همان نیّت فرمود، سپس فرمود: اى مسلمانان اینک جبرئیل نازل شد، و از جانب خداوند متعال امر کرد که هر کس با خود قربانی نیاورده است، از احرام بیرون آید و آن‌چه را که لازمه عمره است، انجام داده و از احرام خارج شوند، و آن‌چه را که براى محرم، حرام است مثل روابط زناشویی و استعمال بوى خوش و پوشیدن لباس دوخته و… برای آنان حلال است، و همین‌طور باقى بماند تا روز ترویه (هشتم) و در آن روز از مکه، براى انجام حج مجددا احرام‏ ببندند و تلبیه بگوید.

بعضى از صحابه به شدت به این دستور پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) و حکم خدا اعتراض کردند و گفتند: «چگونه به منا برویم، در حالی‌که از این احرام بیرون آمده، و با زنان مجامعت کنیم».

«عایشه» می‌گوید: رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) را با حال غضب مشاهده کردم، و از او پرسیدم: چه کسى شما را چنین غضبناک کرده است؟! خداوند او را در آتش جهنم بسوزاند. حضرت فرمود: «من مردم را به عملى امر کردم، ولی آن‌ها در انجام این امر تردید و شک دارند». سپس مردم را جمع کرده و فرمود: «اى مردم، آیا شما خدا و رسول او را تعلیم مى‏‌کنید؟! سوگند به خدا که من از همه شما به احکام خدا داناترم، و تقوایم از همه شما بیشتر است؛ و اگر من مى‏‌دانستم از آن‌چه پیش آمد، هیچ‌‏گاه با خود قربانی نمى‏‌آوردم، و من هم از احرام خارج مى‏‌شدم».[۱]

«سراقه بن مالک بن جعشم کنانى» از آن حضرت پرسید: اى رسول خدا، آیا این دستور اختصاص به این سال دارد، یا تا ابد ادامه دارد؟! حضرت انگشتان خود را در هم داخل کرده و گفتند: بلکه‏ تا روز قیامت، و همین‌طور که انگشتان دست من در هم داخل شده است، عمره داخل حج شد.[۲]

با وجود این همه تاکید پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) گروهی از آنان دست از اعتراض برداشته و از احرام خارج شدند؛ ولی گرهی دیگر هم‌چنان بر نظر و مخالفت خود اصرار می‌ورزیدند، از جمله کسانى‌که هم‌چنان مخالفت می‌کرد، خلیفه دوم بود. رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) او را طلبید و به او گفت: اى عمر، چرا تو را در حال احرام می‌بینم؟! آیا با خود قربانی آورده‏‌اى؟! گفت: نه نیاورده‏‌ام، حضرت فرمود: پس چرا از احرام بیرون نیامدى؟ من امر کردم کسانی‌که قربانى نیاورده‏‌اند، از احرام خارج شوند، عمر گفت: اى رسول خدا، سوگند به خدا تا تو در احرام هستى، من از احرام خارج نخواهم شد. پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) به او فرمود: «تو به این عمل، ایمان نمى‏‌آورى تا وقتى که بمیرى».

همین طور هم شد و زمانی‌که او به خلافت رسید، یکی از کارهایی که بر خلاف دستور رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) انجام داد، این بود که از این نوع حج نهى کرد و تهدید کرد کسانی‌که از میقات، احرام عمره در زمان حج ببندند و تمتع به جاى آورند، را عذاب کند و حد جارى کند».[۳]

در منابع اهل سنت از «ابو موسى اشعرى» نقل شده که وى به مشروع بودن حج تمتّع فتوا مى‏‌داد؛ مردى به او گفت: جلو بعضى از فتواهایت را بگیر؛ زیرا اطلاع ندارى که خلیفه دوم چه تغییراتى در احکام داده است. زمانی‌که ابو موسى، خلیفه را ملاقات کرد و در این باره از وى پرسش نمود، او گفت: مى‏دانى که پیغمبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) خود و یارانش حجّ تمتّع را انجام مى‏‌دادند، ولى من خوش ندارم که زائران خانه خدا، بعد از عمل عمره با همسران خود رابطه‌ای داشته باشند، سپس در حالی‌که آب غسل از سرهای‌شان مى‏‌ریزد، به حج بروند».[۴]

دلیل دیگر بر این ادّعا نیز در مناع اهل سنت مشهور است و آن این‌که می‌گویند: روزى خلیفه دوم در بالای منبر خطبه خواند و گفت: دو لذت(متعه) در زمان پیغمبر[صلی‌الله‌علیه‌وآله] بوده، و من از آن‌ها جلوگیرى خواهم کرد، و مرتکب آن‌ها را مجازات مى‏‌کنم؛ لذت بردن در حج و لذت بردن از زنان(با عقد موقت)».[۵]

——————————
پی‌نوشت:
[۱]برای مطالعه به این آدرس ها راجعه فرمایید:
۱. http://www.jonbeshnet.ir/news/51893
۲. http://www.jonbeshnet.ir/news/51644
۳. http://www.jonbeshnet.ir/news/51372
[۱]. سیره حلبیّه، ج ۳ ص ۲۹۶؛ طبقات ابن سعد، ج ۲، ص ۱۸۷ و ۱۸۸؛ سنن بیهقى، ج ۵، ص ۹۵؛ البدایه و النهایه، ج ۵، ص ۱۶۶.
[۲]. سیره حلبیّه، ج ۳، ص ۲۹۷؛ الوفاء بأحوال المصطفى، ج ۱؛ ص ۲۱۰.
[۳]. شیخ مفید، ارشاد، طبع سنگى، ص ۹۴، ۹۵؛ بحار الانوار، ج ۶، ص ۶۶۴.
[۴]. مسند احمد حنبل، ج ۱، ص ۵۰.
[۵]. «متعتان کانتا على عهد رسول اللّه و أنا أنهى عنهما و اعاقب علیهما: متعه الحج و متعه النساء». این سخن از عمر مشهور است. فخر رازى آن را در ذیل آیه «فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَهِ» و در تفسیر آیه «فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ» از سوره نساء، نقل کرده است.

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
  •