×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

false
true
true
عدم منافات عصمت پیامبر اکرم با قرآن

یکی از بحث‌های مهم علم کلام که در همه کتب کلامی بحث شده است، بحث «عصمت انبیاء» است؛ شیعه بالاتفاق معتقد است پیامبران الهی و در راس آن‌ها نبی گرامی اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) از زمان کودکی تا پایان عمر مبارکشان معصوم بوده‌اند و هرگز گناه یا خطا و اشتباهی از آنان سر نزده است.[۱]

اما اگر به قرآن کریم بنگریم خواهیم دید که آیاتی در آن جود دارد که کلمه گناه را به انبیاء نسبت داده است، به طور مثال در سوره فتح درباره پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) می‌فرماید: «لِیَغْفِرَ لَکَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِکَ وَ ما تَأَخَّرَ وَ یُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَیْکَ وَ یَهْدِیَکَ صِراطاً مُسْتَقِیما[فتح/۲] غرض این بود که خداوند گناهان گذشته و آینده‏‌اى را که به تو نسبت مى‏‌دادند ببخشد و نعمتش را بر تو تمام کند، و به راه راست هدایتت فرماید».
حال سوال این است که با توجه به این‌که قرآن کریم که بدون شک سخن خداوند متعال است، آیا از انبیای الهی گناهی سر زده یا نه منظور از این آیات چیز دیگری بوده است؟

برای پاسخ به این سوال لازم است رابطه بین آیه اول و دوم تبیین شود؛ «ل» در ابتدای این آیه آمده «ل» نتیجه است، لذا قرآن می‌فرماید ما مکه برای تو فتح کردیم، تا گناهان تو را در گذشته و آینده بیامورزیم. پس به راستی چه رابطه‌ای میان فتح مکه و آمرزش گناهان پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) بوده است، آمرزش گناهان چرا متوقف بر فتح مکه شده است. برای پاسخ به این پرسش لازم است مقدمه‌ای ذکر شود:

با دقت در حوادث و رویدادهاى تاریخى به این نتیجه مى‌‏رسیم هنگامى‌که مکتبى راستین ظاهر مى‏‌شود و دعوتش را آشکار می‌کند، وفاداران به سنن خرافى که موجودیت خود را در خطر مى‏‌بینند، تلاش می‌کنند با نسبت‌دادن هر گونه تهمت و نسبت ناروا به آن مکتب، آن‌را در اذهان مردم خراب کنند؛ لذا با انواع دروغ و شایعه، گناهان مختلف براى او مى‏‌شمارند و تلاش می‌کنند با انواع تهمت مردم را از آن مکتب دور کنند. اگر این مکتب در مسیر پیشرفت خود مواجه با شکست شود، دستاویزى محکم براى اثبات نسبت‌هاى ناروا به دست مخالفان مى‏‌افتد، و فریاد مى‏‌کشند نگفتیم چنین است، نگفتیم چنان است؟

اما هنگامی‌که به پیروزى برسد و برنامه‏‌هاى خود را از بوته آزمایش موفق بیرون آورد، تمام نسبت‌هاى ناروا نقش بر آب مى‏‌شود، و تمام «نگفتیم‏‌ها» به افسوس و ندامت مبدل مى‏‌گردد و جاى خود را به «ندانستیم‏‌ها» مى‏‌دهد. مخصوصا در مورد پیامبر اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) این نسبت‌هاى ناروا و گناهان پندارى بسیار فراوان بود، او را جنگ‌طلب، آتش‏‌افروز، بى‌اعتنا به سنت‌هاى اجداد، غیر قابل تفاهم، و مانند آن مى‏‌شمردند.

صلح حدیبیه به خوبى نشان داد که آیین او بر خلاف آن‌چه دشمنان شایع کرده‌اند، آیینی الهى است، و آیات قرآنش تربیت‌کننده‌ی نفوس انسان‌هاست و پایان‌گر ظلم و ستم و جنگ و خون‌ریزى. او به خانه خدا احترام مى‏‌گذارد، هرگز بى‌دلیل به قوم و جمعیتى حمله نمى‏‌کند، او اهل منطق و حساب است، پیروانش به او عشق مى‏‌ورزند، او همه‌ی انسان‌ها را به سوى محبوبشان «اللَّه» دعوت مى‏‌کند، و اگر دشمنانش جنگ را بر او تحمیل نکنند، او طالب صلح و آرامش است.

سپس فتح مکه، تمام گناهانى که قبل از هجرت، و بعد از هجرت، یا تمام گناهانى که قبل از این ماجرا و حتى در آینده ممکن بود به او نسبت دهند، همه را شست، و چون خداوند این پیروزى را نصیب پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) نمود مى‏‌توان گفت خداوند همه آن‌ها را شست.[۲]

بنابراین، این گناهان، گناهان واقعى نبود، بلکه گناهانى بود، پندارى و در افکار و باور مردم؛ چنان‌که در آیه ۱۴ سوره شعراء بیان می‌کند، حضرت موسى(علیه‌السلام) به پیش‌گاه خدا عرضه داشت: «وَ لَهُمْ عَلَیَّ ذَنْبٌ فَأَخافُ أَنْ یَقْتُلُون: فرعونیان بر من گناهى دارند که مى‏‌ترسم به جرم آن گناه من‌را بکشند». و این در حالى بود که گناه او چیزى جز یارى فرد مظلومى از بنى اسرائیل و کوبیدن ستم‌گرى از فرعونیان نبود؛ بدیهى است این کار نه تنها گناه نبود، بلکه حمایت از مظلوم بود، ولى از دریچه چشم فرعونیان گناه محسوب مى‏‌شد.

مشرکان مکه، چه قبل از هجرت و چه بعد از آن، ذهنیات نادرستى درباره اسلام و شخص پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) داشتند که فتح مکه، بر همه آن‌ها خط بطلان کشید.

در نتیجه: این آیه به هیچ وجه با عصمت پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) منافات ندارد، زیرا آیه گناهان واقعی و حقیقی را بیان نمی‌کند، بلکه تنها در صدد بطلان شایعات و خرافاتی است که در اذهان مردم بود.

——————————————–
پی‌نوشت:
[۱]. شیخ طوسی، العقائد الجعفریه، ص ۲۴۸.
[۲]. تفسیر نمونه، ج‏۲۲، ص ۲۰.

false
false
false
false

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


true