×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

false
true
true
داستان «غرانیق» یک افسانه است!

اختصاصی ارجانیوز
نویسنده: حجه الاسلام محمد فرضی پور

یکی از بحث‌های مهم علم کلام که در همه کتب کلامی بحث شده است، بحث «عصمت انبیاء» است؛ شیعه بالاتفاق معتقد است پیامبران الهی و در راس آن‌ها نبی گرامی اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) از زمان کودکی تا پایان عمر مبارکشان معصوم بوده‌اند و هرگز گناه یا خطا و اشتباهی از آنان سر نزده است.[۱]

یکی از آیات قرآن کریم که توسط مخالفین عصمت انبیاء مطرح شده و گفته‌اند با توجه به آن، پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) هم عصمت ندارد، آیه ۵۲ سوره حج است: «وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِکَ مِنْ رَسُولٍ وَ لا نَبِیٍّ إِلاَّ إِذا تَمَنَّى أَلْقَى الشَّیْطانُ فِی أُمْنِیَّتِهِ فَیَنْسَخُ اللَّهُ ما یُلْقِی الشَّیْطانُ ثُمَّ یُحْکِمُ اللَّهُ آیاتِهِ وَ اللَّهُ عَلِیمٌ حَکِیم: ما هیچ رسول و پیامبرى را پیش از تو نفرستادیم مگر این‌که هر گاه آرزو مى‏‌کرد (و طرحى براى پیش‌برد اهداف الهى خود مى‏‌ریخت) شیطان القائاتى در آن مى‏‌کرد، اما خداوند القائات شیطان را از میان مى‌‏برد، سپس آیات خود را استحکام مى‏‌بخشید و خداوند علیم و حکیم است».

مخالفان عصمت پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) روایتی جعلی و دورغین که به «حدیث غرانیق» معروف است را نقل کرده و براساس آن می‌گویند حضرت عصمت ندارد؛ آن‌ها نقل می‌کنند: «روزی رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) در اوائل بعثت در مکه در جمع مسلمانان و مشرکان نشسته بودند که فرشته وحی بر ایشان نازل شد و سوره نجم را بر ایشان تلاوت کرد. ایشان نیز آیات را بر مردم می‌خواند که شیطان ملعون در ضمن آیات نازل شده بعد از آیه «أَ فَرَأَیْتُمُ اللاَّتَ وَ الْعُزَّى وَ مَناهَ الثَّالِثَهَ الْأُخْرى‏ [نجم/۲۰] به من خبر دهید آیا بت‌هاى «لات» و «عزى» و «منات» که سومین آن‌ها است (دختران خدا هستند)؟» این جملات «تلک الغرانیق العلی و ان شفاعتهن لترتجی: این‌ها پرندگان زیباى بلند مقامى هستند و از آن‌ها امید شفاعت است» را در مدح و تأیید بت‌های مشرکان بر زبان ایشان جاری کرد.

حضرت هم به گمان این‌که این‌ها آیات وحی است، آن‌ها را برای مردم تلاوت کرد. مشرکان نیز شنیدند و از این تأیید شادمان شدند، با تمام شدن سوره و خواندن آیه سجده همه به سجده رفتند، سپس فرشته وحی نازل شد و از حضرت خواست که آیات نازل شده را دوباره بخواند، وقتی ایشان آیات خوانده شده از جمله القای شیطان را تلاوت کرد، ملک وحی القای شیطان را باطل کرد و آیات حق را تأیید نمود».[۳]

سپس با استفاده از این داستان می‌گویند خطا و اشتباه در پیامبر نیز راه دارد و عصمتی برای پیامبر ثابت نیست و شیطان هم می‌تواند در آن‌ها تصرف کند.

اما پاسخ این استدلال آنان:

۱. این مطلب با آیات قرآن کریم سازگاری ندارد، زیرا خداوند متعال در داستان حضرت آدم و شیطان، بیان می‌کنند که شیطان بر انسان‌های مخلص هیچ تسلطی ندارد و می‌فرماید: «إِلاَّ عِبادَکَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصینَ[حجر/۴۰] و مطمئنا پیامبران الهی و در راس آنان پیامبر عظیم الشلان اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) جز این «مخلصین» هستند و شیطان در آن‌ها راه ندارد؛ حال چگونه می‌توان پذیرفت که شیطان چنین جملاتی را بر پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) القا کند و او متوجه نباشد.

۲. به گفته محققان، راویان این حدیث افراد ضعیف و غیر قابل اعتمادند، و صدور آن از ابن عباس نیز به هیچ‌وجه معلوم نیست، و به گفته «محمد بن اسحاق» این حدیث از مجعولات زنادقه مى‏‌باشد.

۳.  احادیث متعددى در مورد نزول سوره نجم و سپس سجده کردن پیامبر و مسلمانان در کتب مختلف نقل شده، و در هیچ‌یک از این احادیث، سخنى از افسانه غرانیق نیست، و این نشان مى‏‌دهد که این جمله بعدا به آن افزوده شده است.

۴.  آیات آغاز سوره نجم صریحا این خرافات را ابطال مى‏‌کند؛ آن‌جا که مى‏‌فرماید: «وَ ما یَنْطِقُ عَنِ الْهَوى‏ إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْیٌ یُوحى‏[نجم/] پیامبر از روى هواى نفس سخن نمى‏‌گوید آن‌چه مى‏‌گوید تنها وحى الهى است». این آیه با افسانه فوق چگونه سازگار است؟

۵. آیاتى که بعد از ذکر نام بتها در این سوره آمده، همه بیان مذمت بتها و زشتى و پستى آن‌هاست و با صراحت مى‏‌گوید: این‌ها اوهامى‌ست که شما با پندارهاى بى اساس خود ساخته‏‌اید و هیچ‌گونه کارى از آن‌ها ساخته نیست: «إِنْ هِیَ إِلَّا أَسْماءٌ سَمَّیْتُمُوها أَنْتُمْ وَ آباؤُکُمْ ما أَنْزَلَ اللَّهُ بِها مِنْ سُلْطانٍ إِنْ یَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَ ما تَهْوَى الْأَنْفُسُ وَ لَقَدْ جاءَهُمْ مِنْ رَبِّهِمُ الْهُدى»‏. با این مذمت‌هاى شدید چگونه ممکن است چند جمله قبل از آن، مدح بتها شده باشد.

۶. قرآن صریحا یادآور شده که خداوند متعال تمامى قرآن را از هر گونه تحریف و انحراف و تضییع حفظ مى‏‌کند، چنان‌که در آیه ۹ سوره حجر مى‏‌فرماید: «إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّکْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ: ما قرآن را نازل کردیم، و خود ما به طور قطع آن را پاسدارى مى‏‌کنیم».

۷. مبارزه پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) با بت و بت‌پرستى یک مبارزه آشتى‌ناپذیر و پى‏‌گیر و بى‌وقفه از آغاز تا پایان عمر او است، حضرت در عمل نشان داد که هیچ‌گونه مصالحه و سازش و انعطافى در مقابل بت و بت‌پرستى-حتى در سخت‌ترین حالات- نشان نمى‏‌دهد، حال چگونه ممکن است چنین الفاظى بر زبان مبارکش جارى شود. آیا چنین کسى که شعار اصلیش «لا اله الا اللَّه» است و مبارزه آشتى‌ناپذیری با هر گونه شرک و بت پرستى بوده چگونه ممکن است برنامه اصلى خود را رها کرده و از بتها این چنین تجلیل به عمل آورد؟!

از مجموع این بحث بخوبى روشن مى‏‌شود که افسانه غرانیق ساخته و پرداخته دشمنان و مخالفان بی‌خبر است که براى تضعیف موقعیت قرآن و پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) چنین حدیث بى‌اساسی را جعل کرده‏‌اند.[۱]

در نتیجه: این داستان باطل است و این آیه هم نمی‌تواند دلیلی بر عدم عصمت انبیاء و به خصوص پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) باشد.

———————————————
پی‌نوشت:
[۱]. شیخ طوسی، العقائد الجعفریه، ص ۲۴۸.
[۲] و [۳]. تفسیر نمونه، ج‏۱۴، ص ۱۴۰.

false
false
false
false

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


true