×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

false
true
true
منابع آب شهرستان و توجیه سد معشوره کوهدشت

ارجانیوز – احسان فتاپور : مدت هاست بحث کم آبی شهرستان های کوهدشت  و رومشگان مطرح و هر کسی به فراخور کار و شغل خود  در سطوح مختلف با این مسعله روبروست.مشکل کم آبی که گریبان گیر این منطقه شده و تبدیل به دغدغه اکثریت مردم، ظرف یک دهه گذشته کشاورزان و هم اکنون بدلیل کمبود آب شرب تقریبا تمام شهر و روستا نشینان را در بر میگیرد . در این باره چند سوال به ذهن متبادر میگردد که جواب آنها مسعله را روشن تر میسازد .

آیا این مشکل جدی است؟ تا چه اندازه؟راهکار آن چیست؟وظیفه ما در قبال آن ؟ و…..

شاکله اصلی این مطلب را نیز بر مبنای جواب به همین رقم سوالات قرار داده ،باشد که مفید و موثر افتد

تقریبا بیش از ۹۰ درصد منابع آبچه سطحی و چه زیرزمینی صرف امور کشاورزی میگردد که شهرستانهای کوهدشت و رومشگان نیز از این قاعده مستثنی نیستند . متاسفانه بجز قسمتی در درب گنبد و محدوده های کوچک در زیر تنگ سیاب و رماوند که از آب سطحی برای آبیاری مزارع  و باغات استفاده میکنند مابقی سطح زیر کشت اراضی منطقه بوسیله منابع آب زیرزمینی مشروب میشوند که سطح زیر کشت اراضی آبی نسبت به میانگین کشوری فاصله  بسیار دارد. گفته میشود ۱۰ درصد سطح زیر کشت اراضی این دو شهرستان آبیست که تقریبا کمتر از نصف میانگین استانی و یک چهارم میانگین کشوریست( میانگین استانی حدود ۲۵ و کشوری ۴۲ درصد است) نکته اول اینکه این آمار با واقعیات موجود تطابق ندارد .

شاید چند دهه پیش ده درصد سطح اراضی منطقه آبی بود ولی هم اکنون کمتر از مقدار ذکر شده میباشد .درصد کشت محصولات آبی بر اساس تخصیص صادر شده منابع آب،چه سطحی و چه زیرزمینی محاسبه میشود که با نگاه اجمالی به استحصال آب از این منابع کاملا مشخص است که فاصله معنا داری بین آب استحصالی با تخصیص صادره وجود دارد .

در بازدید های میدانی بجز تعداد بسیار معدودی از چاه ها در سطح منطقه بخصوص دشت مرکزی کوهدشتمشاهده میشود  که چاهها عمدتا با لیتراژی بسیار کمتر از تخصیص صادره مشغول فعالیت هستند  که به همین میزان نیز باید کاهش سطح اراضی آبی را متصور بود. در سایر دشتها نیزوضعیت مشابه است. در سال ابی ۹۴-۹۵ بدلیل بارش مکفی در سطح منطقه عمدتا غلات احتیاج به آبیاری تکمیلی پیدا نکردند و کشت بهاره و تابستانه که ذرت و چغندر و صیفی جات و … را شامل میشود حدود ۳۵۰۰ هکتار طبق اظهارات جهاد کشاورزی  که بخش قابل توجهی از این مقدار در مناطقی از جمله درب گنبد و رماوند که از آب رودخانه سیمره استفاده میکنند براورد شده ( در صورت احتیاج غلات به ابیاری بصورت خوشبینانه بین ۱۰ تا ۱۲ هزار هکتار بصورت تکمیلی آبیاریمیشوند) که این آمار فاصله بیشتر سطح زیر کشت محصولات آبی منطقه با میانگین کشوری و استانی را با رقم اعلام شده نشان میدهد .

نکته قابل تامل و دردناک اینجاست که با وجود بارش های مکفی  و بالاتر از میانگین دراز مدت در سال  آبی جاری و عدم آبیاری غلات در اکثر مناطق  بدلیل پراکنش بارش متناسب و بموقع ، کشت تقریبا ۳۵۰۰ هکتاری محصولات در بهار و تابستان که معادل ۷۵/۱ درصد اراضی منطقه میباشد، بازهم طبق اندازه گیر باعث بهبود حجم و سطح سفره های زیرزمینی منطقه نشده و در بعضی مناطق مجدداً افت سطح آبهای زیر زمینی را شاهد هستیم . تصور این که چنانچه طبق تخصیص های صادره کل  سطح اراضی آبی مورد بهره براری قرار میگرفت مورد تامل بوده و نتایج قابل حدسی را میتوان انتظار داشتکه نشان از فقر بسیار شدید منابع آب، بخصوص منابع زیرزمینی که عمده منابع آبی مورد استفاده میباشد دارد .

علل مختلفی باعت بوجود آمدن وضع موجود شده که میتوان به عدم مطالعه دقیق در میزان حجم سفره ها و واگذاری تخصیص ، استفاده بیرویه توسط مالکین چاه ها  و … اشاره کرد که البته  مختص دهه های گذشته است . مسلماً بارشهایمکفی در سالهای متمادی و آینده در صورت تحقق، می تواند  قسمتی از کمبود آب سفره های زیر زمینی منطقه را جبران نمیاد ،هرچند که بدلیل نوع بافت خاک منطقه و نوع بارش که عمدتا بصورت باران میباشد حجم سفره ها با سرعت کمتری نسبت به سایر نواحی افزایش خواهد یافت . با فرض تحقق بارش مکفی و دراز مدت  و شرایط ایده ال نیز مانند چند دهه پیش حد اکثر میتوان همان ده درصد سطح اراضی آبی محقق شود (ذکر شد در سال آبی جاری با وجود بارندگی موثر و مکفی و با پراکنش خوب و بموقع  نیز در بعضی مناطق افت سطح آب را شاهد بوده ایم) که با میانگین کشوری و استانی فاصله زیادی دارد. با وجودی که شغل اکثریت قریب به اتفاق مردم منطقه کشاورزی میباشد پیشنهاداتی از جمله مسعله ممنوعیت کشت بهاره و تابستانه ، ممنوعیت کشت کیاهان با آب بری بالا مثل ذرت و چغند و … مطرح میشود .

جدای از سازو کارهای انجام این کار، واقعیت موجود این است چنانچه بخواهیم سطح سفره های زیر زمینی خود را در حد کنونیوهمین حجم برای نسل بعد حفظ نماییم  و با در نظر گرفتن بارندگی های مکفی و مناسب  و شرایط ایده ال باید چند کار را انجام داد ۱- کاهش قابل ملاحظه سطح اراضی آبی بوسیله بازنگری درمیزان تخصیص های صادره ۲- ممنوعیت کشت گیاهان با آب بری بالا.جدا از مباحث حقوقی انجام این کارها ، سوال اینجاست آیا شدنیست؟امکان فشار بیشتر به کشاورزان که قاطبه مردم منطقه میباشند و راه ارتزاق آنها کشاورزیست و کشاورزی بدون آب و دیم کاری چندان مقرون به صرفه نیست بیش از این وجود دارد؟ جواب مثبت است .مسلماً بله زیرا تنها منبع تامین آب شرب مردم  شهر ،بخش های تابعه و روستاها ، منابع و سفره های زیرزمینی میباشد که حتما اولیت با شرب و بهداشت مردم است .و با این توضیحات آیا در صورت انجام مراحل فوق امید به بهبود در وضعیت منابع آبی وجود دارد ؟ و اینده ای بهتر در انتظار است؟ واقعیت خیر یا حد اقل مطلبی به ذهن نگارنده نمیرسد زیرا در خوشبینانه ترین حالت و با کم کردن و بازنگری در میزان تخصیص و محدود کردن کشت انواع گیاهان با آب بری بالا فقط میتوان سطح سفره های را در همین حد نگه داشت و ذخایر اندک باقیمانده را برای نسلهای بعد حفظ کرد ( توضیح داده شد با درصد کاشت کم اراضی آبی نسبت به تخصیص صادره، با وجود بارندگی خوب باز هم افت سطح آب را شاهد هستیم) و روند قابل بهبود و گسترشی را نمیتوان متصور بود. البته نه تا زمانی که بین دوردخانه مهم ، دائمی و پر آب قرار داریم ، نه تا زمانی که تخصیص آب سد معشوره را داریم .

استان لرستان در بحث معشوره دارای تخصیص آب میباشد .تخصیص آب در شرایط کنونی کلمه و بهتر بگوییم سندی بسیار با ارزش است که با هیچ امتیاز دیگری قابل توصیف و تشابه نیست .هرچند که اگر تماما نیز اختصاص یابد  و ۳۶۰۰۰ هکتار از اراضی منطقه هم مشروب شوند و با احتساب ده درصد قبلی که هم اکنون بمراتب کمتر است ،باز ۱۰ درصد از میانگین کشوری کمتر خواهد بود .

قریب به اتفاق ده درصد تخصیص قبلی منطقه نیزدرصورت انتقال آب معشوره عملا از بین رفته و تحت پوشش آب انتقال یافته قرار میگیردو در واقیعت نمیتوان آن را محاسبه نمود.حال در شرایط فعلی و با وجود چنین سند ارزشمندی  برای کل استان لرستان و با در نظر گرفتن بیشترین آمار بیکاری و تحصیلکرده بیکار این مناطق که رتبه نخست را در سطح کشور دارد ،همچنین از بین رفتن سفره های زیرزمینی، بیم مهاجرت و…. شاهد ابراز نگرانی در منطقه پایین دستمبنی بر کمبود آب برای آن منطقه در صورت تحقق انتقال آب سد معشوره میباشیم کهبرای به ثمر نشاندن این امتیاز ارزشمند که بجز منطقه کوهدشت و رومشگان متضمن آب دائمی برای شهرستانهای دوره و پلدختر و منتفع شدن نوراباد و الشتر در سایر ابعاد است مسعله را پیچیده تر و باعث تاخیری خودخواسته در اجرای آن خواهیم بود .

البته نگرانی های مردم در پایین دست باید رفع و درست پاسخ داده شود که حق طبیعی مردم آن سامان میباشد (هرچند که از هم جدایی نداشته و رسم و زبان و فرهنگمان یکیست) در این خصوص ذکر چند نکته به روشن شدن مسعله کمک خواهد کرد ۱- تخصیص لرستان از کشکان بحز تخصیص شهرستانهای کوهدشت و رومشگان از سد معشوره چقدر است؟و ایا این تخصیص ها با احداث سد معشوره از بین خواهد رفت؟ ۲- آیا در زمان مطالعه،تخصیص های پایین دست و دبی زیست محیطی رودخانه در نظر گرفته نشده است؟۳-آیا انتقال قسمتی از آب این سد از دریاچه پشت سد و نه رودخانه و پایین دست  باعث خشک شدن رودخانه و در نتیجه قطع آب و بایر شدن زمینهای پاین دست طبق گفته دوستان خواهد شد؟۴-آورد سیلاب و دبی دراز مدت این رودخانه چقدر است؟۵- با وجود اینکه هم اکنون سدی وجود ندارد پس چرا در سال گذشته رود خانه کشکان قبل از رسیدن به شهر پلدختر در تاریخ ۲۰ تیر ماه ۹۴کاملا خشک شد که در جراید و خبرگزاری های سطح کشور و صدا و سیما هم به کرات انعکاس داده شد؟و سوال جدی تر که شاید تلکیف همه ما و وضع موجود را روشن نماید اینست که چه چیز باعث جلوگیری از خشک شدن باغات پلدختر و روستاهای حاشیه رودخانه و همچنین مرگ کشکان در آن زمان شد؟ آیا جز سد کوچک ایوشان ؟ مگر نه اینکه رها سازی آب در همان تاریخ از سد ایوشان به درخواست نماینده محترم وقت پلدختر برای جلوگیری از خشک شدن مزارع و باغات پلدختر صورت پذیرفت؟ بهره برداری سد ایوشان برای اراضی پایین دست خود در منطقه خرم آباد است و برای حاشیه رودخانه کشکان و پلدختر که فاصله بسار زیادی دارد تعریف نشده اما همین سد کوچک ۵۲ میلیون متر مکعبی که ظرفیت آن هم تکمبل نبود نه تنها پایین دست خود را سیراب نمود بلکه با رهاسازی کمتر از ۱۰ میلیون متر مکعب آب ، تاکید میگردد کمتر از ۱۰ میلیون متر مکعب آب از خشک شده باغات و متضرر شدن مردم پلدختر و حاشیه رودخانه به سمت بالا جلوگیری کرد و نوشدارویی شد برای منطقه. حال تصور کنید سدی به نام  و حجم معشوره وجود داشت .آیا تضمین  و پشتوانه ای بهتر برای پایین دست ، حاشیه کشکان و مخصوصا پلدختر نبود ؟قطعاً انتقال آب سد معشوره بدلایلی که در بالا ذکر شد و بسیار دلایل دیگر که با طولانی شدن مطلب از آن صرف نظر میگردد، نه تنها حق مسلم مردم می باشد بلکه تنها راه برون رفت شهرستان های کوهدشت و رومشگان  در زمینه منابع آب و سایر ابعاد  اقتصادی، اجتماعی  و همچنین پشتوانه ای محکم  و غیر قابل جایگزین  برای پایین دست اعم از پلدخترو دوره و ….  خواهد بود. واقیت این است که از نظر آمایش سرزمینی مورد دیگری را نمیتوان برای این مناطق متصور بود .

انتقال آب به کوهدشت و رومشگان را باید حیاتی و مرتبط با وجود این شهرستان در آینده و نسل های بعد در نظر گرفت و نه افزایش سطح رفاه مردم محروم این مناطق که شایستگی این تخصیص بحق را دارند و خواهان استمداد از طرف هم استانی های عزیز برای نیل به این مقصود میباشند.  یقینا مردم این مناطق راه برون رفت از این شرایط را به قیمت در بحران قرار دادن سایر مناطق و بخشهای استان لرستان نمیدانند که اگر چنین بود بر مواضع بحق خود اصرار نمی کردند.

 تبعا تبادل نظر دراین خصوص میان قشر دانشگاهی و متخصص این استان  برای اطمینان خاطر از احداث این سد و انتقال آب آن به میزان تخصیص اخذ شده  که جز کامیابی برای کوهدشت، رومشگان ،پلدختر،دوره چگینی ، الشتر و نوراباد  و در مجموع کل استان لرستان نخواهد داشت  بصورت علمی و براساس مدرک برای رفع نگرانی عزیزان لازم است. هرچند که توقع این است در اینخصوص فرصت سوزی برای کل استانی که پرآب ترین استان بعد ازاستانهای شمالی کشور و در مجموع سومین استان پرآب کشور است صورت نگرفته و درصد کوچکی از آب تولیدی و جاری به خود استان لرستان اختصاص یافته وهمگی یکصدا و ید واحده شاهد به ثمر نشستن این پروژه با کمکهمدیگرباشیم.

انشاالله در آینده درخصوص نوع تخصیص ، میزان آورد رود خانه و دبی گذری از رودخانه کشکان ،مرتبط با این پروژه مطالب دقیق تری نگاشته خواهد شد.

فتاپور

false
false
false
false
  1. محسن منصوری م

    با سلام عزیزان باید بدانند ایجاد شبه های جدید برای مردم در این برهه امری پسندیده نمی باشد درعوض باید به تشریح فرصت های پیش رو پرداخت همه باید بدانند بدون تعصب باید عرض کنم در مقطه زمانی کنونی مسئولین استان در کانال درست مطالبه سد معشوره قرار گرفته اند و تمام تلاش خود را برای عملیاتی شدن این مهم بکار بسته اند و امروز بدون هیچ تعصب حزبی باید از این مطالبه بحق باید حمایت و دفاع کرد باید بدانیم سد فقط از سیلاب استفاده می کند ولا غیر این مهم را بچه های دبستانی هم می دانند چرا الکی دامن میزنیم و مسلم است در وحله اول باید حق لرستان از نزولات اسمانیش کسب و بعد حق ابه را تقسیم کنیم ما هنوز اجازه احداث سد را از ما گرفته اند و روز و شب دم از این شهر و آن شهر می زنند در طرح اولیه مشخص شده که شهرهای نور اباد دوره و پلدختر از سد ذی نفع اند در ثانی قطع اب رودخانه در تابستان بود و برای افتتاح سد ابوشان جلوشو گرفتن که این اشتباه مسلم ابفا بود چه ربطی به سد داشت اگر سد احداث شده بود این اتفاق هم نمیفتاد اسمان و ریسمان بسه هر کی می تواند برای ابادانی لرستان حرفی بزند یا عملی بسم الله باید خدمت اقای ملکشاهی عرض کنم شهر های گراب، کوهنانی و رومشگان باید از سد رودبار مشروب شوند خواهشا این فرصت را از دست ندهید این حق مسام مردم لرستان است که از منابع خودشان استفاده کنن موفق باشید

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


true