×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

false
true
true
علل شورش مردم علیه خلیفه سوم !

ارجانیوز – حجت الاسلام محمد فرضی پور : یکی از سوالاتی که ما از برادران اهل سنت می‌پرسیم این است که به راستی علت شورش مردم مسلمان در زمان خلیفه سوم، بر ضد خلیفه خود چه بود، اگر رفتار او بر طبق قرآن و سنت نبوی(صلی‌اللّه‌علیه‌وآله) بود، چرا برخی از مسلمین بر علیه او شورش کرده و او را کشتن؟ به راستی دلیل این رفتار مردم چه بود؟

در این نوشتار ما به صورت خلاصه علت شورش مردم بر علیه خلیفه سوم می‌پدازیم:
مردم نسبت به اعمال و سیاست‌هاى عثمان معترض بودند. از تعطیل گذاشتن احکام الهى گرفته تا دادن امتیازهاى بى‌‏حد و حصر به اقوام و نزدیکانش و راه یافتن افراد نالایق و حتى مطرودین از جانب پیامبر خدا(صلی‌اللّه‌علیه‌وآله) در دستگاه خلافت و سلب اختیار در موارد بسیارى از او، در امر حکومت و اعمال قدرت برخى از نزدیکان و نیز فشارها و ظلم‌هایى که بر برخى از صحابه پیامبر و مؤمنان روا داشت، از دلایل این نارضایتى بود.

این اعتراض‌ها در سال سى و پنجم هجرى به اوج خود رسید. بدین سبب، گروه‌ها و قبایل مختلف، براى اعتراض علیه خلیفه، در اطراف مدینه اجتماع کردند که با وساطت امیرالمومنین(علیه‌السلام) متفرق شدند، اما در بین راه بازگشت به مصر «ورش» غلام عثمان را به‏ همراه نامه‏‌اى که به خط مروان بود، دیدند. نامه براى «ابن ابى سرح» حاکم مصر نوشته شده بود و در آن، نام افرادى که در میان آن جمع بودند، آمده بود که به محض رسیدن به مصر، با آنان برخورد خشونت‌‏آمیز شود و برخى را گردن بزند. آن گروه با دیدن نامه، به مدینه بازگشتند و خانه عثمان را محاصره کردند و درگیری‌ها میان افراد مسلح دو طرف، بالا گرفت و سرانجام، عثمان به قتل رسید.[۱] ما در این مطلب به صورت مفصل به این رفتارهای نادرست عثمان پرداخته‌ایم.

علاوه بر سیاست‌ها و اعمال عثمان که با روش پیامبر(صلی‌اللّه‌علیه‌وآله) و حتى خلفاى پیشین، اختلاف فاحش داشت، عوامل دیگرى نیز در پدید آمدن واقعه محاصره خانه او و قتل او مؤثر بود. از جمله این عوامل، عدم یارى و سیاست منافقانه برخى یاران خلیفه بود. یکى از هم‌‏پیمانان او «معاویه بن ابى سفیان» بود که در آن زمان والى شام بود. او علی‌رغم باخبر شدن از محاصره خانه عثمان و رسیدن نامه‌ یاری عثمان به او، مانند بقیه حکام، کمکى به عثمان نکرد و صبر کرد تا خلیفه کشته شد و آن‌گاه برخاست و مطالبه خون او را کرد.[۲]

عامل مؤثر دیگر، انتقام‌‏جویى برخى از حاکمان گذشته بود. از جمله آن‌ها «عمرو بن‌عاص» بود که عثمان، او را از امارت مصر عزل کرد و او از این بابت، کینه شدیدى از عثمان در دل داشت و زمانى که شورش علیه عثمان آغاز شد، او یکى از مخالفان عثمان بود. او در نهان، مردم را علیه عثمان تحریک مى‏‌کرد. او در اوج شورش، به اراضى خود در فلسطین رفت و آن‌گاه که خبر قتل خلیفه به او رسید، گفت: «من کسى هستم که وقتى دملى را مى‌‏خارانم، از آن خون مى‏‌آورم …». مقصودش این بود که وى شورش مردم علیه عثمان را تدارک دیده و به گونه‏‌اى نقشه کشید که به نتیجه حتمى رسید.[۳]

البته هیچ‌یک از عواملى که بیان شد، عامل اصلى قتل عثمان نبود، بلکه عامل اصلى، چنان که مولا امیرالمومنین(علیه‌السلام) فرمود، چیزى جز استبداد و خودکامگى عثمان نبود.[۴]

در نتیحه: عواملی مختلفی در کشته شدن عثمان موثر بود که ریشه همه آن‌ها به خودکامگی و پارتی‌بازی کردن و تبعیض خود خلیفه بر می‌گردد؛ او تمام اقوام و فامیل‌های خود را حاکم بلاد مختلف کرده بود و بیت‌المال را در جیب آن‌ها می‌ریخت و آن‌ها نیز بدون هیج ترسی به مردم ظلم می‌کردند؛ لذا مردم به ستوه آمده و ناچار به قیام شده و خلیفه خود را به قتل رساندند.

___________________________________________________
پی‌نوشت
[۱]. مسعودى، مروج الذهب، ترجمه ابو القاسم پاینده، ج ۱، ص ۷۰۰- ۷۰۱٫
[۲]. طه حسین، على و فرزندانش، ترجمه محمد على شیرازى، ص ۷۱٫
[۳]. همان، ص ۷۶- ۷۷٫
[۴]. محمد عبده، شرح نهج البلاغه، ترجمه على اصغر فقیهى، خطبه ۳۰٫

false
false
false
false

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


true