×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

false
true
true
امیرالمومنین در قتل عثمان بی‌گناه بود!

یکی از مباحث مهم در تاریخ صدر اسلام رفتار خلیفه سوم اهل سنت عثمان بن عفان است؛ او در دوران خلافت خود تمام اقوام و خویشان خود را حاکم کرد و آنان نیز با ایجاد فشار و ظلم بر مردم، مردم را به ستوه آورده مجبور به قیام کردند. آنان خانه عثمان را محاصره و در نهایت او را به قتل رساندند.

ما در این مطلب مفصل به کارهای نادرست عثمان در زمان خلافتش پرداخیتم، سپس در این مطلب به علل شورش مردم بر عثمان اشاره کردیم.

چون «معاویه بن ابوسفیان» بعد از به خلافت رسیدن آقا امیرالمومینن(علیه‌السلام) برای خون‌خواهی عثمان به پا خواست و امیرالمومنین(علیه‌السلام) را متهم به نقش داشتن در قتل او کرد. ما در این نوشتار به بیان وقایع ان روز می‌پردازیم تا نقش حضرت و فرزندان ایشان در دفاع از خلیفه و دروغ معاویه روشن شود.

در سال سى و پنجم، سران قبایل مختلف، به قصد اعتراض به اعمال عثمان و اطرافیانش، در محلّى به نام ذى خشب جمع شدند. «مالک بن حارث نخعى» با دویست تن از مردم کوفه و «حکیم بن عدیس بلوى» با سیصد تن از مردم مصر، از جمله آنان بودند. افراد دیگرى نیز از اهالى مصر هم‌چون «عمرو بن حمق خزاعى» و «سعد بن مروان تجیبى‏» در میان آنان دیده مى‌‏شد، «محمد بن ابی‌بکر» نیز همراه آن‌ها بود.

زمانی‌که که عثمان از تجمع آنان در ذى خشب با خبر شد، از امیرالمومنین(علیه‌السلام) خواست تا به نزد آن‌ها برود و هر چه از عدالت و خوش‏‌رفتارى مى‌‏خواهند، تعهد نماید. حضرت پذیرفت و نزد آنان رفت و پس از گفت و گوى بسیار، آنان پیشنهاد حضرت را پذیرفتند و برگشتند.

اما زمانی‌که آنان به محلى به نام «حسمى» رسیدند، غلام عثمان را دیدند که بر شتر سوار است و از مدینه مى‏‌آید؛ با نامه‌‏اى برای «ابن ابى سرح» حاکم مصر که نوشته بود: «وقتى این سپاه سوى تو آمد، دست فلانى را ببر و با فلانى چنین و چنان کن» و بیشتر کسانى را که در آن جمع بودند را یاد کرده و دستورى برایشان داده بود. با دیدن خط آن نامه، دریافتند که نامه به خط مروان است. از این رو به مدینه بازگشتند و در مسجد تجمع کردند و بعد از گفت ‏وگو درباره رفتار بد حکام، به سوى عثمان رفتند و او را در خانه‌‏اش محاصره کردند و آب را بر او بستند. عثمان از آن‌ها تقاضاى آب کرد و چون امیرالمومنین(علیه‌السلام) با خبر شد که او تقاضاى آب کرده، سه مشک آب براى او فرستاد.

شورشیان مسلح، خانه‌ی عثمان را محاصره کردند و مروان را از او خواستند، ولی عثمان حاضر نشد مروان را به آن‌ها تحویل دهد. زمانی‌که امیرالمومنین(علیه‌السلام) با خبر شد که شورشیان قصد قتل عثمان را دارند، دو فرزندش امام حسن و امام حسین(علیهماالسلام) را براى محافظت از خلیفه فرستاد. «طلحه» نیز پسرش «محمد» را فرستاد و بیشتر صحابه به تبعیت از حضرت پسران خویش را فرستادند، از طرف شورشیان تیراندازى شد، امام حسن مجروح شد و سر قنبر شکست و محمد بن طلحه نیز مجروح شد.

تنى چند از محاصره کنندگان، از خانه‌ی همسایگان عثمان وارد خانه او شدند. از جمله کسانى که به نزد عثمان رفت «محمد بن ابى‌بکر» و دو نفر دیگر بودند. فقط زن عثمان پیش او بود و کسان و وابستگان عثمان، سرگرم جنگ بودند. میان محمد بن ابى بکر و عثمان، گفت و شنودى شد، محمّد ریش عثمان را گرفت و عثمان گفت: «اى محمّد! اگر پدرت تو را مى‌‏دید، از این کارت آزرده مى‏‌شد» دست محمد سست شد و به صحن خانه رفت. دو نفر دیگر رفتند و عثمان را پیدا کرده، کشتند. چون خبر کشته شدن عثمان به امیرالمومینن(علیه‌السلام)، طلحه، زبیر، سعد و دیگر مهاجران و انصار رسید «إنّا للّه و إنّا الیه راجعون» گفتند. آن‌گاه امیرالمومنین(علیه‌السلام) به خانه عثمان رفت و آشفته و غمین بود.[۱]

قاتل عثمان و عاملان آن، مشخص نشدند. اما از جمله کسانى که در ماجراى قتل عثمان متهم شد، مولا امیرالمومنین(علیه‌السلام) بود. خود آن حضرت در خطبه ۳۰ نهج‌البلاغه خود را از این اتهام مبرا مى‌‏داند و یادآور یارى خود نسبت به شخص خلیفه مى‌‏شود.

با توجه به این مطالب و نقل تاریخ، آیا رواست مولا امیرالمومنین(علیه‌السلام) را در این مساله دخیل بدانیم، او که هم آب را به عثمان رساند و هم فرزندان خود را برای محافظت او فرستاد. مگر بار اول که مردم در اطراف خانه عثمان جمع شدند، حضرت آن‌ها را آرام و متقاعد و روانه خانه خود نکرد که در بین راه آن نامه مروان کار را خراب کرد. آیا معقول است با این تلاش‌هایی که حضرت برای نجات جان عثمان انجام داده، او را متهم بدانیم؟ بدون شک تمام تلاش حضرت این بود که خلیفه‌کشی در میان جامعه باب نشود.

_____________________________
پی‌نوشت
[۱]. مسعودى، مروج الذهب، ج ۱، ص ۷۰۰- ۷۰۲٫

false
false
false
false

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


true