×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

false
true
true
خلیفه اول سهم اهل بیت از خمس را قطع کرد!

یکی دیگر از اجتهادات بی مورد خلیفه اول در مقابل قرآن کریم «قطع سهم ذى القربى» از خمس بود؛ وی با این‌که در قرآن کریم به صراحت بیان شده بود باید مقداری از خمس اموال خود را به پیامبر اکرم(صلى‌اللّه‌علیه‌وآله) و خویشاوندان داد، با قرآن کریم مخالفت کرد و حق اهل بیت(علیهم‌السلام) از خمس را قطع کرد و هیچ چیزی به آنان نداد.

قرآن کریم در مورد سهم «ذى القربى» مى‌‏فرماید: «وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَیْ‏ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِی الْقُرْبى‏ وَ الْیَتامى‏ وَ الْمَساکِینِ وَ ابْنِ السَّبِیل [انفال/۴۱] بدانید که هر چه به دست می‌آورید، خمس آن، از آن خدا و پیغمبر و خویشان او و یتیمان و تهی‌دستان و در راه‌‏ماندگان است».
نزد عرب «غنم»، «غنیمت» و «مغنم» به هر چیزى گفته می‌شود که انسان از آن استفاده می‌کند. کتب لغت نیز در این معنا صریح مى‏‌باشند. بنابراین معنا ندارد که «غنیمت» را فقط به معنای غنایم جنگى بدانیم. «من شى‏» نیز بیان «ما»ى موصول در (ما غنمتم) است. بنابراین معناى آیه چنین است: «هر چیزى که استفاده کردید، خواه زیاد و خواه اندک، حتى اگر ریسمانى باشد، خمس آن از آن خدا و پیغمبر و خویشان پیامبر … است».[۱]

حتی «بخارى» و «مسلم» در صحیح خود از «ابن عباس» روایت کرده‏‌اند که نبى اکرم(صلى‌اللّه‌علیه‌وآله) به هیأتى که از «عبد القیس» آمده بودند دستور داد به خداى یگانه ایمان بیاورند، سپس به آنان فرمود: «آیا مى‏‌دانید ایمان به خداى یگانه چیست؟ گفتند: خدا و پیغمبرش بهتر مى‏‌دانند. حضرت فرمود: ایمان، گواهى به یگانگى خدا و رسالت محمد(صلى‌اللّه‌علیه‌وآله) و اقامه نماز و دادن زکات و روزه ماه رمضان و خمس آن‌چه را به دست مى‌‏آورید، است».[۲]

تمام مسلمانانى که رو به قبله مى‌‏ایستند، اتفاق دارند که سهمى از خمس به پیغمبر خدا(صلى‌اللّه‌علیه‌وآله) اختصاص داشته و سهم دیگرى نیز به خویشان آن حضرت تعلق مى‏‌گرفته است. و تا پیغمبر اکرم(صلى‌اللّه‌علیه‌وآله) در قید حیات بود، این روش جریان داشت. ولى بعد از آن‌که ابو بکر روى کار آمد، آیه خمس را تأویل کرد و سهم پیغمبر و خویشان او را با مرگ آن حضرت، اسقاط نمود. و از دادن آن به بنى‌هاشم امتناع ورزید. و آن‌ها را در ردیف سایر یتیمان، مسکینان و در راه‏ماندگان قرار داد.

«زمخشرى» در تفسیر «الکشاف» پیرامون بحث از آیه خمس، مى‌‏نویسد: «از ابن عبّاس روایت شده: خمس، شش سهم است: براى خدا و پیغمبر دو سهم و یک سهم نیز به خویشان حضرت، تا خود وى زنده بود تعلّق مى‏‌گرفت، ولى ابو بکر آن را در سه طبقه تثبیت کرد: (یتیمان، مسکینان و در راه‌‏ماندگان)». از عمر و خلفاى بعد از وى هم روایت شده:« ابو بکر بنى هاشم را از خمس ممنوع کرد».[۳]

«احمد بن حنبل» نیز روایت کرده «نجده بن عامر حرورى خارجى، نامه‏‌اى به عبد اللّه بن عبّاس نوشت. ابن عباس در پاسخ نوشت: از من راجع به سهم ذى القربى(خویشان پیامبر) که خداوند از آن‌ها نام برده است، سؤال نموده‌‏اى که ایشان، چه کسانى هستند؟ ما همیشه مى‌‏دانستیم که خویشان پیامبر ما هستیم، ولى قوم ما، آن را از ما دریغ داشتند».[۴]

با این وصف، بسیارى از امامان اهل تسنن از راى خلیفه اول و دوم پیروى نموده و براى ذى القربى و خویشان پیامبر، از خمسى که مخصوص آن‌هاست، بهره‌‏اى قرار ندادند.[۵]

با این توضیحات کاملا مشخص شد که چگونه خلیفه اول در مقابل قرآن کریم اجتهاد کرد و آیه قران که به صراحت بیان کرده بود، سهم ذوی القربی و خویشاوندان پیامبر را باید داد را زیر پا گذاشت و سهم آنان از خمس و بیت المال مسلمین را قطع کرد.

حال سوال این است که چه طور علمای اهل سنت چنین عملی را توجیه کرده و به عنوان اجتهاد او می‌پذیرند و می‌گویند او اجتهاد کرد؛ آیا اجتهاد در مقابل قرآن کریم و مخالفت با قرآن جایز است؟ کدام عقل سلیمی چنین توجیه نادرستی را می‌پذیرد.

_________________________________________________
پی‌نوشت
[۱]. اجتهاد در مقابل نص، سید عبد الحسین شرف الدین- ترجمه على دوانى‏، دفتر انتشارات اسلامى‏، قم‏، ۱۳۸۳ ش‏، چاپ نهم‏، ص ۱۱۳٫
[۲]. صحیح بخارى، ج ۱، ص ۲۱ (کتاب الایمان). صحیح مسلم، ج ۱، ص ۴۸ (کتاب الایمان) با اندک اختلاف بین دو صحیح.
[۳]. الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، ج‏۲، ص ۲۲۱٫
[۴]. مسند احمد بن حنبل، ج ۱، ص ۲۹۴٫
[۵]. اجتهاد در مقابل نص، همان.

false
false
false
false

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


true